Ngày 14/8/2026, tại Học viện Kỹ thuật mật mã, Hội thảo khoa học quốc gia "Trí tuệ nhân tạo cho Mật mã và An toàn thông tin (AI for Cryptography and Information Security - AI4CRIS)" đã diễn ra với sự tham dự của đông đảo lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước, các nhà khoa học, chuyên gia, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, mật mã và an toàn thông tin.

Hội thảo do Ban Cơ yếu Chính phủ là đơn vị chỉ đạo; Học viện Kỹ thuật mật mã là đơn vị chủ trì tổ chức; Câu lạc bộ các Khoa – Trường – Viện Công nghệ thông tin – Truyền thông Việt Nam (FISU Việt Nam) là đơn vị đồng tổ chức, với sự phối hợp của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Tạp chí An toàn thông tin; đồng thời nhận được sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, Trung tâm Dữ liệu Quốc gia/Bộ Công an, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và Hội Tin học Việt Nam.

Tham dự và chỉ đạo Hội thảo có Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ. Khách mời tham dự Hội thảo có PGS. TS. Lê Hải Bình - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cùng đại diện các cơ quan, đơn vị như Trung tâm Dữ liệu Quốc gia/Bộ Công an, Bộ Tư lệnh 86; lãnh đạo các học viện, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, mật mã và an toàn thông tin.

Về phía các đơn vị phối hợp tổ chức có TS. Hoàng Văn Thức – Giám đốc Học viện Kỹ thuật mật mã; GS.TS. Nguyễn Thanh Thủy - Chủ tịch FISU Việt Nam; PGS.TS. Phạm Minh Sơn – Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền và Ông Nguyễn Thế Hảo – Phó Tổng Biên tập Tạp chí An toàn thông tin.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ Vũ Ngọc Thiềm nhấn mạnh AI vừa là công cụ cốt lõi trong bảo đảm an toàn thông tin, vừa có thể trở thành công cụ tấn công. Nếu không đủ tin cậy, hệ thống AI không chỉ mất an toàn mà còn có thể bị thao túng, trở thành chính công cụ tấn công đối tượng mà nó được giao bảo vệ. Năng lực làm chủ AI cũng đang trực tiếp định hình lại cục diện của lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin. Trong định hướng đó, Đề án phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026–2035 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đánh dấu bước triển khai chiến lược nhằm tăng cường năng lực bảo vệ an toàn thông tin và bảo đảm chủ quyền số quốc gia.

Không chỉ dừng lại ở bức tranh hiện trạng, bài phát biểu còn mở ra một tầm nhìn xa hơn khi nhà lãnh đạo đặt vấn đề trong cuộc cách mạng chuyển đổi mật mã đang diễn ra trên toàn cầu. Ông dẫn chứng việc Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Hoa Kỳ (NIST) đã chính thức công bố bộ ba tiêu chuẩn mật mã hậu lượng tử từ tháng 8/2024 – cột mốc buộc các quốc gia phải thay thế toàn bộ hạ tầng mật mã hiện hành. Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo được xác định là giải pháp đột phá để nghiên cứu, thử nghiệm và vận hành các hệ mật mã mới một cách hiệu quả. Trên tinh thần đó, Đề án phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026 - 2035 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, với trọng tâm tích hợp AI vào quy trình phát triển – giúp rút ngắn thời gian, tối ưu hóa thuật toán và tăng cường năng lực ứng phó trước các nguy cơ đến từ chính AI và máy tính lượng tử. Đây là bước đi chủ động, bài bản, thể hiện khát vọng không để Việt Nam lỡ nhịp trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Tiếp nối chương trình, GS.TS. Nguyễn Thanh Thủy, Chủ tịch Câu lạc bộ các Khoa – Trường – Viện Công nghệ thông tin – Truyền thông Việt Nam (FISU Việt Nam), đại diện đơn vị đồng tổ chức hội thảo, khẳng định AI4CRIS là minh chứng sinh động cho mối quan hệ hợp tác bền chặt giữa Ban Cơ yếu Chính phủ và FISU Việt Nam. Giáo sư nhấn mạnh ý nghĩa của Hội thảo trong việc kết nối cộng đồng khoa học, tạo cầu nối giữa nghiên cứu hàn lâm với thực tiễn ứng dụng, đồng thời bày tỏ mong muốn sự kiện sẽ tiếp tục được duy trì và phát triển, trở thành diễn đàn khoa học thường niên uy tín, góp phần thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng AI trong lĩnh vực mật mã, an toàn thông tin.

Với góc nhìn từ khoa học chính trị và quản trị quốc gia, PGS.TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh – đại diện Lãnh đạo cơ quan chủ quản của đơn vị phối hợp tổ chức hội thảo, đã mang đến một thông điệp có chiều sâu vượt ra khỏi khuôn khổ kỹ thuật. Giáo sư đặc biệt nhấn mạnh rằng trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin không chỉ là bảo vệ hệ thống và dữ liệu, mà còn là bảo vệ tính toàn vẹn của không gian thông tin, bảo vệ niềm tin xã hội và bảo vệ chính khả năng nhận biết thật – giả của con người. Ông lý giải, khi AI tạo sinh có thể sản xuất thông tin giả với mức độ tinh vi đến mức khó phân biệt, nguy cơ không chỉ nằm ở các cuộc tấn công mạng, mà còn ở sự xói mòn niềm tin của công chúng và sự thao túng nhận thức xã hội – một mối đe dọa phi truyền thống nhưng có thể gây hệ lụy còn sâu sắc hơn cả một cuộc tấn công kỹ thuật. Chính vì vậy, theo ông, bảo đảm an toàn thông tin trong kỷ nguyên AI cần một cách tiếp cận tổng thể, kết hợp giữa công nghệ, thể chế, quản trị và truyền thông, để trí tuệ nhân tạo không chỉ là động lực phát triển mà không trở thành nguồn phát sinh những rủi ro mới, khó kiểm soát đối với quốc gia và xã hội.

Ngay sau phát biểu khai mạc, PGS.TS. Bùi Thu Lâm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký FISU Việt Nam, kiêm Trưởng ban Chương trình Hội thảo – đã trình bày sơ lược về cấu trúc, quy mô và các nội dung chính của hội thảo. Ông cho biết AI4CRIS là hội thảo lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam về kết nối giữa trí tuệ nhân tạo với mật mã và an toàn thông tin. Theo ông, Hội thảo gồm 06 chủ đề với 35 tham luận được lựa chọn từ 44 bài gửi về, tập trung vào những vấn đề đang được quan tâm như mật mã và mật mã hậu lượng tử, ứng dụng AI trong phát hiện tấn công mạng và ứng phó sự cố, bảo mật dữ liệu và an ninh hệ thống mạng, chính sách và quản trị AI an toàn, phòng, chống thông tin sai lệch trên không gian mạng, cũng như giáo dục và đào tạo AI. Qua đó, chương trình Hội thảo đã phản ánh tương đối toàn diện những hướng nghiên cứu và ứng dụng mới, cho thấy sự giao thoa ngày càng rõ nét giữa trí tuệ nhân tạo với mật mã và an toàn thông tin.

Chương trình khoa học của Hội thảo được mở đầu với báo cáo "Chính sách và định hướng chiến lược quốc gia về AI" do TS. Trần Anh Tú - Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ trình bày, tập trung phân tích các định hướng lớn của Việt Nam trong phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời làm rõ vai trò của AI trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển các công nghệ chiến lược.

Ở góc độ nghiên cứu và phát triển công nghệ, PGS.TS. Lương Thế Dũng, Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật mật mã, đã giới thiệu những kết quả nghiên cứu nổi bật về trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực an toàn thông tin của Học viện, đồng thời chia sẻ định hướng nghiên cứu, phát triển AI phục vụ bảo mật và mật mã quốc gia trong thời gian tới.

Tiếp đó, Thượng tá Đào Đình Nam, Phó Trưởng Phòng Tham mưu tổng hợp – Trung tâm Dữ liệu quốc gia trình bày báo cáo về AI và an ninh dữ liệu tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, nhấn mạnh vai trò của trí tuệ nhân tạo trong quản trị, khai thác và bảo vệ dữ liệu quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia an toàn, hiện đại.

Với chủ đề "Ứng dụng AI trong công tác chuyển đổi số của Bộ Quốc phòng", Trung tá. TS. Nguyễn Thế Hùng, Viện Nghiên cứu 486, Bộ Tư lệnh 86 đã chia sẻ những kết quả bước đầu trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ chuyển đổi số, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và bảo đảm an toàn thông tin trong môi trường số của Bộ Quốc phòng.

Từ góc độ truyền thông và an toàn thông tin, PGS.TS. Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, trình bày báo cáo "Trí tuệ nhân tạo trong phòng, chống thông tin sai lệch trên không gian mạng: tiếp cận từ góc độ an toàn thông tin", phân tích những thách thức mới do AI tạo sinh đặt ra, đồng thời đề xuất các giải pháp kết hợp giữa công nghệ, quản trị và nâng cao nhận thức nhằm hạn chế sự lan truyền của thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Khép lại chuỗi báo cáo mời, ông Ngô Tuấn Anh, Tổng Giám đốc Công ty An ninh mạng SCS, chia sẻ về ứng dụng AI trong bảo vệ hạ tầng trọng yếu và Chính phủ số, mang đến góc nhìn từ thực tiễn triển khai tại doanh nghiệp, qua đó cho thấy tiềm năng to lớn của AI trong nâng cao năng lực giám sát, phát hiện, cảnh báo và ứng phó với các mối đe dọa an ninh mạng đối với các hệ thống thông tin quan trọng.

Buổi chiều cùng ngày, Hội thảo được tổ chức đồng thời tại ba phòng báo cáo với 06 phiên chuyên đề, quy tụ hơn 35 báo cáo khoa học của các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu viên và chuyên gia đến từ các cơ quan quản lý, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Đây là con số ấn tượng đối với một hội thảo khoa học quốc gia được tổ chức lần đầu trong lĩnh vực có tính liên ngành và chuyên sâu giữa trí tuệ nhân tạo, mật mã và an toàn thông tin, phản ánh sự hưởng ứng tích cực cũng như mối quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng nghiên cứu đối với việc ứng dụng AI vào giải quyết các bài toán của lĩnh vực này. 06 phiên chuyên đề được tổ chức xoay quanh các nhóm chủ đề trọng tâm, gồm: AI trong phòng, chống thông tin sai lệch và các thách thức an ninh trong tương lai; Chính sách và quản trị AI an toàn; Trí tuệ nhân tạo trong phát hiện mối đe dọa và ứng phó sự cố an ninh mạng; Trí tuệ nhân tạo cho bảo mật dữ liệu và an ninh hệ thống mạng; AI cho bảo mật và mật mã hậu lượng tử; AI an toàn và giáo dục đào tạo.

Nội dung báo cáo của các phiên chuyên đề phản ánh khá toàn diện những hướng nghiên cứu và ứng dụng AI đang được quan tâm hiện nay, từ hoàn thiện chính sách và quản trị AI an toàn, ứng dụng AI trong bảo vệ dữ liệu, phát hiện và ứng phó với các mối đe dọa an ninh mạng, đến nghiên cứu AI trong mật mã hậu lượng tử, phòng, chống thông tin sai lệch và đổi mới giáo dục, đào tạo. Qua đó cho thấy sự gắn kết giữa nghiên cứu nền tảng, phát triển công nghệ và yêu cầu ứng dụng trong thực tiễn.

Các phiên chuyên đề diễn ra sôi nổi với nhiều trao đổi học thuật, phản biện khoa học và chia sẻ kinh nghiệm giữa các nhà nghiên cứu, giảng viên, chuyên gia và doanh nghiệp. Không khí thảo luận cởi mở, thẳng thắn đã góp phần làm rõ nhiều vấn đề mới trong nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời mở ra những hướng hợp tác trong nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển sản phẩm phục vụ lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin.

Khép lại chương trình làm việc, AI4CRIS đã hoàn thành các mục tiêu đề ra, không chỉ tạo dựng diễn đàn học thuật chuyên sâu để trao đổi những xu hướng mới về trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin, mà còn tăng cường kết nối giữa các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Những kết quả đạt được từ Hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo theo hướng an toàn, tin cậy; nâng cao năng lực làm chủ các công nghệ lõi, từng bước hình thành hệ sinh thái AI phục vụ bảo đảm an toàn thông tin và chuyển đổi số quốc gia.

Với quy mô tổ chức, chất lượng chương trình khoa học và sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp, AI4CRIS đã khẳng định vai trò là diễn đàn khoa học quốc gia về trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin. Những kết quả của Hội thảo được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, đào tạo, phát triển công nghệ và ứng dụng AI theo hướng an toàn, tin cậy, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và bảo vệ không gian mạng quốc gia.

Ban tổ chức trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cùng toàn thể quý vị đại biểu đã dành thời gian tham dự, đóng góp những báo cáo, tham luận và chia sẻ tâm huyết, góp phần làm nên thành công của Hội thảo AI4CRIS 2026; đồng thời gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các cơ quan bảo trợ, đơn vị phối hợp, các cơ quan báo chí truyền thông đã đồng hành, hỗ trợ và lan tỏa sự kiện đến công chúng, để Hội thảo được tổ chức chu đáo, trọn vẹn./.